تعريف هيجان:
هيجان در زبان فارسي كلمه اي است كه بيشتر براي بيان احسا سات و حالات پر شور و پرانرژي به كار مي رود. ولي از نظر روانشناختي بيان تمام حالات احساسي و رواني مثبت و منفي را در بر مي گيرد. از نظر ويليام جيمز، هيجان، تغييرات جسمي و رواني است كه مستقيما به دنبال ادراك يك واقعيت تحريك كننده حا صل مي شود. هيجا نات ،مثل: خشم ،ترس ،عشق و محبت ، تنفر ، اميد و نااميدي ، نگراني و اضطراب ، احساس حقارت ، غرور ،غم و اندوه ، شادي ،تعجب ،شرم ،پشيما ني ،دلسوزي و............
كاركردهاي هيجان:- به زندگي ما تحرك و روح مي بخشد.
- مو جب همبستگي بيشتر ما و ديگران مي شود.
- پايه و اساس هنر و خلق آثار هنري است.
- مي تواند موجب توليد ، يا اتلاف نيرو و انرژي شود.
- اين توانايي بالقوه را دارد كه به اعمال كمك كننده يا آسيب زننده منجر شود.
مديريت هيجانات (هوش هيجاني )چيست ؟مهارت مديريت هيجانات فرد را قادر مي سازد تا هيجان ها را در خود و ديگران تشخيص داده ، نحوه ي تا ثير آنها را بر رفتار بداند و بتواند واكنش مناسبي به هيجان ها ي مختلف نشان دهد.
امروزه افراد را به ميزاني كه قادر باشند از هيجانات به نفع خود و روابطشان استفاده كنند داراي هوش هيجاني مي دانند.اهميت مديريت هيجا نات (هوش هيجا ني ):بر خوداري از هوش هيجاني موجب مي شود كه :
- در موقعيت هاي تهديد كننده و خطر ناك رفتار منا سبي را از خود بروز دهيم مانند داد كشيدن كود كي كه در معرض دزديده شدن قرار گر فته است.
- از خشنودي و شادي در زندگي خود و اطرافيا نمان به نحو شايسته استفاده نما ييم.
- نيازهاي ديگران را بهتر درك كرده و ضمن همد لي براي كمك به ديگران پيشقدم باشيم.
- حس مسئوليت پذيري را در ما افزايش مي دهد ، براي مثال به جاي اينكه بگوييم: او باعث عصبانيت من شد. مي گوييم :من عصباني شدم.
توصيه هايي براي افزايش مديريت هيجا ن:1- با تشكيل جلسات گروهي در باره ي احسا سات و هيجا نات خود مانند شادي وغم ،عشق و تنفر ،ترس و شجاعت و.... اطلا عات عيني تري پيدا كنيم.
2- هيجا ن ها را همانند ميهمان خود عزيز بداريم ولي به آن ها اجازه ندهيم هر كاري كه دوست دارند انجام دهند.
3- سعي كنيم بر هيجا نات مثبت و مطلوب خود مانند شادي ،عشق ،همدلي و ....بيفزاييم.
4- به كودكان كمك كنيم تا لغات و عباراتي راكه در بر گيرنده ي هيجا نات و احسا سات مي باشند را بياموزند و خود نيز بهتر احساسات خود را بيان كنيم . براي مثا ل :
" احسا س بي قراري مي كنم ."،"احساس نا اميدي مي كنم ."،"احساس شادي مي كنم." و....
5- جهت كسب شناخت بهتر،احسا سات وهيجانات ديگران را كه با آنها بر خوداريم و يا در خيابان و فيلم ها و كتابهاي داستان مي خوانيم يا مي بينيم نا مگذاري كنيم . براي مثال : "به نظر مي رسد نا اميد شده اي "،"مثل اينكه آن خانم در فيلم احساس حسادت مي كند. "و....
6- از كودكان بخواهيم احسا سات خود را نقاشي كنند . مثال :"مي توني خشم خودت را نقا شي كني ؟ " ، "وقتي خيلي مي ترسي قيافه ات چه شكلي مي شه ؟آن را برايم نقاشي كن . "و.....
7- ضمن به وجود آوردن محيطي امن و آرامش بخش در باره ي احسا سات به راحتي صحبت كنيم و صدا قت هيجا ني را از طريق عشق بدون قيد وشرط تشويق كنيم.
8- توجه داشته با شيم كه هيجا نات نما يا ن شده معمولا يك احساس ثا نويه است .مثلا وقتي با كارنامه خراب فرزندمان رو به رو مي شويم اول احسا س نا اميدي مي كنيم ،سپس عصباني مي شويم و يا وقتي ماشين با سرعت جلوي اتو مبيل ما مي پيچد ،اول مي تر سيم، سپس عصباني مي شويم.
9 – هيجانات منفي ما از جمع شدن نياز هاي هيجاني برآورده نشده ما به وجود مي آيد، پس بهتر است در باره ي هيجانات ظاهرا منفي مثل خشم گفتگو كنيم.
10 – به جاي نامگذاري افراد با صفات گوناگون(دست و پا چلفتي، ديوانه، ترسو، و ...) احساسات آنان را نامگذاري كنيم. مانند: " اكنون احساس خجالت مي كنيد" ، " مثل اين كه خشمگين هستي"، "به نظر مي رسد كه احساس ترس مي كني" و...
11 – براي شناخت بهتر احساسات ديگران از دستور دادن، توهين ، قضاوت ، نصيحت و تهديد كردن ، پرهيز نموده و با گوش دادن و دقيق شدن به زبان بدن (حالات و حركات اعضاي بدن و صورت) احساسات آن ها را شناسايي كنيم.
12- هيجانهاي خود (مخصو صا هيجا نات منفي ) را بلا فا صله ابراز نكنيم.
13- در حالات هيجاني شديد ، بحث نكنيم و تصميم نگيريم، چون تابع احسا سات منفي خوا هيم شد.
14- در هيجان هاي مثبت و منفي يكديگر سهيم شويم.
15- در كنترل هيجانات پرانرژي مثل خشم و تنفر از روش هاي آرميدگي عضلاني ،تنفس عميق ،قدم زدن ،نو شيدن آب سرد ،دويدن و.... استفاده نماييم.
16- هرگاه تصور كرديم از نظر احساسي و هيجاني احتياج به كمك و تقويت بيشتر داريم به دوستان با تجربه و يا (روانشناس و مشاور)مراجعه نما ييم .
17- سعي كنيم رفتا رهاي هيجان هاي نا مطلوب و سمي (مانند خشم ،اندوه ،افسردگي و.......) را به تعويق انداخته و به تدريج ترك نماييم تا ازاثرات مخرب آن در امان با شيم.
18- تاثير افكار بر احسا سات و هيجا نات خود را بيش از پيش كنترل نما ييم.
به ياد داشته باشيم كه بزه و جرم و جنا يت از احسا س ضعف ، احساس نا كا مي ، احساس تحت كنترل بودن و احساس مغبون شدن به وجود مي آيد . اسلحه و چاقو ، آتش و سنگ و يا مواد مخدر ، جانشين احساس محترم بودن مي گردد.
كساني كه مورد احترام قرار مي گيرند نيازي به اسلحه و چاقو براي قدرتمند شدن و يا سيگار براي احساس بزرگي و قدرت ندارند. پس بياييم با تكريم و محبت و عشق ورزي هيجان هاي منفي را به مثبت تبديل كنيم.منبع:
http://khoshbakhtshodan.blogfa.com/post-58.aspx