از نظر ابن سینا: نزله ماده ایست که در مغز و ریه تولید شده و خود را به فضاهای حلق و بینی و چشم و گوش و از آنجا به هر نقطه ای از بدن تا دوردست ترین نقاط آن می رساند.
1.علائم نزله سرد در سر و گردن: وجود خلط غلیظ سبز رنگ (چرکی ) یا سفید رنگ (بلغمی) و خلط سرد، درد گلو، درد بینی ، سرفه های خلط دار و مرطوب،درد پیشانی و گونه ها، احساس سردی سر و صورت و پیشانی در لمس بیشتر علائم در بینی اتفاق می افتد تا در گلو ( به دلیل مجاورت سینوسهای صورت با بینی ) ، و بالاخره تخفیف یافتن علائم در همراهی آن با تب یا بخور گرم می باشد .
2.علائم نزله گرم در سر و گردن: وجود خلط رقیق در بینی یا حلق ، زردبودن یا مایل به سرخی آب دهان، وجود بخار و حرارت زیاد در آب دهان و گلو، سوزش گلو، سوزش بینی ، احساس حرارت و گرمی سر و صورت در لمس، بیشتر علائم نزله گرم در گلو اتفاق می افتد تا در بینی و پیشانی یا گونه ها ، عدم بهبودی بیمار با تب کردن و تخفیف یافتن علائم با بخور سرد می باشد.
عوارض بيماريهرگاه ماده نزله زود نضج (آماده جهت دفع) نيابد و زايل نشود، به هر اندامي بريزد بسته به ضعف و قوت آن اندام، سبب بيماري هاي متعددي مي گردد. به عنوان مثال مي تواند سبب بيماري هاي چشم، گوش و بيني شود. با ريزش به معده موجب درد معده، اشتهاي سيري ناپذير، اسهال معدي و زخم ها گردد؛ با ورود به ريه سبب سرفه و ذات الريه شده يا با ريزش به روده ها ايجاد اسهال و زخم نمايد.
نقاط نزله گیر در بدن: نزله سرد بیشتر در سر و گردن گیرنده دارد لیکن نزله گرم در نقاط پایین دست بدن
(مثلاً در معده ، روده، رکتوم و ...)مغز تحت تأثیر عوامل درونی ( اخلاط چهارگانه ) از طرفی و عوامل محیطی ( نحوه تغذیه ، سردی ، گرمی و حالات روحی و عصبی ) از طرف دیگر ، نزله خود را می سازد و در اوقات خاصی مثل صبح زود و سایر اوقات بیدار شدن از خواب ، آنرا مستقیماً به سمت پایین یعنی از فضای داخلی مغز به فضاهای سر و صورت ( مثل فضاهای بینی ، گوش ، دهان و چشم) می ریزد . نزله ریخته شده به فضاهای مزبور تحت عناوین زکام، نزله ، موکوس یا جذب موضع سر و صورت می شود و یا از آنجا مستقیماً به بیرون از بدن پرتاب می شود و یا اینکه مجدداً به سیر نزولی خود تا ریه، معده ، روده و یا حتی به طور مستقیم تا خود مقعد ادامه طریق می دهد و در این مسیر هر بافت نزله گیری را شناسایی کند به خود آلوده می کند ( مثلا ًبر روی زبان می ریزد و بسته به نوع نزله، آنرا بزرگ یا پهن یا حتی کوچک می کند یا مثلاً بر تارهای صوتی حلق می ریزد و صدا را به کلی تغییر داده و بلند ، کلفت یا ضعیف می کند و یا برریه ها می ریزد و سرفه یا آسم ایجاد می کند و یا مستقیماً به معده ریخته زخم معده یا خرابی دریچه های معده ای ایجاد می نماید و
یا اینکه به روده ها ریخته و کولیت یا نفخ شدید ایجاد می کند . یا ممکن است نزله از طریق جذب مخاطی در طول مسیر ریزش خود ویا از طریق جذب روده ای دستگاه گوارش و نظایر آن، وارد سیستم گردش خون بدن شده و پس از تغییر شکل بیوشیمیایی تحت عنوان خلط خونی ( بلغم ، سودا ، صفرا و دم ) خود را به طور غیر مستقیم به سایر بافتهای هدف برساند ( مثلاً به رحم برساند ومیوم ایجاد کند یا به پروستات برساند و تورم ایجاد کند . بنابراین نزله های اضافی را از همان مرحله تولید حتی الامکان به بیرون از بدن برانید ورنه ممکن است سلامتی اشخاص تحت تأثیر سوء قرار بگیرد .
منبع :
http://www.tabnak.ir/http://www.magiran.com/view.asp?Type=pdf&ID=1144042